प्रार्थनेन इव पुण्यत्तरः सेवायां हस्तौ

मूल्य – सद्वयवहार उपमूल्य – अस्वार्थिनः सदा जनान् आवेदनन्ति इति तेन पीडा न प्रणश्यति च प्रभू तस्यां न दया प्रदर्शयति | ते जनान् महर्षि वाल्मीकि विरचित रामायण कथाभाग सारं पठतुं अवश्यः || यावत् वीभीषण हनुमान् समेथ सख्य भावेन भवति तदा सः पृष्ठतः “भोः हनुमानः!  तव एकोऽपि वानरः | तदापि भवान् प्रभु रामं अनुग्रह पूर्वकः सन्ति […]

धेनु: या सूकर विशेषकः

मूल्य –   सद्व्यवहारः

उपमूल्य – काल सहायता

एकदा अति धनिकः  च कृपण पुरुषः आसीत् |  तस्यां कृपण कारणं सर्वे ग्रामीणः विद्वेष्यतः|  

सः ग्रामवास्यां दृष्टिं  दृष्य अति दुखितः | एकः दिवसे ते अभ्रवीत् “भवान् सर्वान् असूय दृष्ट्यां परिपालितः | तस्य कारणम् सर्वे मम धनस्य प्रेम न जानति अन्यता मम देव जानन्ति | परम्  तत् कारणेन भवान् सर्वान् मम द्वेषिताः | यावत् अहं मृत्यु समीपितः तावत् सर्वाः धनं अनाथ आश्रमे दानंकारयित्वारिक्तः |  तावात् सर्वे संतुष्टःभवति” इति |

तावदपिग्रामवासिनः ह्रसिताः | धनिकः तेन  पुनरपि अभ्रवीत् “किं विचार ? स्वल्प दिवसः प्रतीक्षतः | नाहं अमरः| ह्रस्व वर्षे सर्वाणि धनानि आश्रम वासीयां निश्चयेन गत्वा दृष्यते” इति  | ग्रामवासीयां चिन्ता दृश्य धनिकः आश्चर्य च अभल भवतः |

एकदा सः चलित्वा संचारितः |  परम् आश्चर्यमये  महतीवृष्टि: समीपितः | तथा सः एकः विशाल वृक्षअधः आश्रयितः |  तत् वृक्षस्य अधरे एकः धेनु: च सूकरमपि आश्रयितौ | द्वौ सम्भाषण उत्सुक्तः भवति च धनिकमपि तत् संभाषणंश्रुन्यतः |

सूकर धेनुं पृष्ठतः “कथं सर्वान् जनान् तव श्लाघनीय पात्रः भवतः परम् अहं न कश्चिदपिध्यान कुर्यात्?  यावत् अहं पञ्चतां गच्छतु, तावत्अस्माकं मांस कल्पयति च मम क्रोडवालमपि उपयोगिताः | परम् भवान् अल्प एकः क्षीरं दीयते | भोः किमर्थं तव शलाघनीय पात्रः न अहं?”

एतत्   विचारः श्रुत्वा धनिकः सरल व्याख्या तत् क्षणेन करुणावेदिता च दयालु अभवत् |  तस्यां ग्रामीणां दारिद्राणां च कृपणां सहायतः|

कलिका

तत् क्षणेन सहायं उचितः इति ज्ञातव्य च वास्तविक भवति यावत् उपयुक्तः | आपत्सहाय च वैधुर्य सहायं वैधुरयां भेदः निश्चयं  न सन्देः|

अनुवाद

श्रीप्रिया श्रीधर्

http://saibalsanskaar.wordpress.com

वृक्षः सहज विशाल दायिन् उधाहरणं 

विवेक दीपं अनुज्वलन

मूल्य – सत्य

उप्मूल्य – विवेक

एकदा एकः साधकः आसीत् | सः दैविक विचारं अति उत्सुक्ता अभवत् | एकदा सः तस्यां दिव्य दृष्टिं विचारं महात्वाकाङ्क्षेन विसृष्टनार्थुं इच्छितः | विचारणेन एकः गुहायां वसिष्ट सन्तः अभवत् च तेन सिदर्षनार्थं प्रचलितः |

sadhu in a caveते तिमिरगुहां प्रत्युपस्थितः च अति दूरे एकः तप्तः दृष्यः | ते तत् तप्तं परिपालितः | यावत् सः तत् तप्तं प्रतिगच्छति तावत् तत् तप्तः ह्रसितः | अनन्तरं सर्वे अंधकारे अभवत् |

साधु स्वयं अंधकारेन परिकीर्णिताः | तत् अंधकारं स्वयंमपि न दृष्यतः | अंधकारस्य लक्षणं भय | तेनापि भय पूरित्वा, सदा भगवत् नामस्मरणेन जपति |  भय भीतकारणं ‘नमः शिवाय’ ‘नमः शिवाय’ इति उच्चैः स्मरणं कुर्यात् |  एतत् श्रुत्वा गुहायां वसति साधु तस्यां प्रवेश्यतः च आगत कारणं पृष्ठः |  तत् ध्वनि संदेश परिवर्तितः च साधकः भ्रूयात् “तेन दर्शनार्थं आगतः” इति |Darkcreepycavewithligt

महान्, गुह वास्यां सामर्थः तस्यां दर्शक मनसामपि पठतु सामर्थः अभवत् |  ते अभ्रवीत् “यावत् भवान् दीपं प्रतिप्रतपति तावत् अहं तस्यां प्रश्नं उत्तरं वदति” इति | साधकः अग्निपेतिकां अग्निशलाका अपाकृत्वा प्रयत्नं कुर्यात् | अतः सर्वान् शलाका परिणीतः च दीपं ज्वलनं असामर्थः भवति |

पश्चात् तस्य असामर्थः साधुं अभ्रवीत् | ते एकः उपायं भ्रूयात् |  “दीपं उद्घाटित्वा सर्वान् जलं उद्वपति | पश्चात् तैलं पारयति च दीपं ज्वलनं प्रयत्नितः” इति | साधकः दीपं उद्धाटित्वा सर्वान् जलं शोषित्वा तैलं भरित्वा दीप ज्वलनं कुर्यात् | तदापि सः असफलतः |  पश्चात् साधु तूलिका उन्दकारणं दीपं न ज्वलतः | तस्यां शोषयित्वा ते प्रयत्नितः |  अथ आश्चर्यं दीपं जाज्वलितः |

साधक भ्रूयात् “अस्मान् ज्ञान दृष्टिं उद्घटितनार्तं च दैव दृष्यनार्थं अस्मान् गुरं आवश्यकता आसीत्” इति | साधु अभ्रवीत “ तेन यथार्थ विद्या अहं अधुना दीयतः” इति |

एतत् श्रुत्वा सः आश्चर्य अभवत् च तस्य मूढः कारणं असमर्थः अभवत् |

“कथमपि स्वच्छ उपन्यस्यति” इति साधकः गुरुं पृष्ठः |

“तव हृदय पात्रं उद्घाटित्वा दृष्य तव जीवन तूलिका आसीत् | तत् तूलिकां तव अभिलाषां अतः काम, क्रोध, लोभ, मोह, मध च मात्सर्य जलं पूरितः |  तस्य कारणं ज्ञान दृष्टिं ज्वलनं असमर्थः | एतत् अभिलाषां उद्वपतित्वा प्रेम भरित्वा प्रयत्नः | तत् जीवन तूलिकां बालातप संस्कृतिं शोषित्वा च अवपीडयति काम जलं | पश्चात् श्रद्धा च भक्तिं हृदय पूरितः |  तव ज्ञान दृष्टिः ज्वलनं समर्थः”इति |

कलिक

अहं सर्वान् हृदये स्वच्छ अभवत् | अस्मान् षट् वैरिः काम, क्रोध, लोभ, मोह मध मात्सर्य च हृदय चिन्तन पूरितः कारणं ते साधारण नेत्रे न दृष्यतः | एतत् उपरि अहंकारः | एतत् एकैक दुष्ट गुणान् ध्वंसित्वा पश्चात् दीप ज्वलनं स्वच्छ दृष्टः |

अनुवाद

श्रीप्रिया श्रीधर्

http://www.sathya.org.uk/resources/books/chinnakatha/getstory.php?id=131

 

अहंकारं स्वदोष प्रसङ्गः

gopis love for krishna

मूल्यः – सत्य

उपमूल्यः – दृष्टि, आशावादिन्

एकदा द्वरकस्य प्रभुः भगवन् श्रीकृष्णः असहनीय च अति शिरोदुखितः इति सैवलक्ष्यः |  ते अतिप्रकृत्या तस्यां पात्रः परिपालितः | सः उष्णमार्जनवस्त्र शिरोः बद्द्वा च शय्यां शरीर लुठित्वा छद्मवेषितः | तेन नेत्रे रक्त वर्णं, मुखं पन्नरूपं च स्थूलीभूतः च दुखितः अभवत् | तेन भार्याः रुक्मिणी, सत्यभामा च इतर राजभार्याः विनिष्पत कृष्णायां उपचारनार्थं सर्वे परिहारं च उपचारः कुर्यात् |  ते सर्वान् उपचारं व्यर्थ अभवत् | | परम् प्रश्रेषु विकल्प एव नासीत् अतः  ते नारधमुनिम् उपाश्रितः | मुनि स्वतः रोगकक्षयां गत्वा कृष्णायां रोगस्य परिहारं पृष्ठनार्थुं गतः |

Krishna with Narada

अनुमानं कुर्यात् भगवान्  श्रीकृष्णः किं प्रत्यवदत् ? ते एकः स्वच्छ भक्तानां पादेन धूलि आन्यार्थुं अभ्रवीत् | नारद मुनि तत्क्षणे नाथस्य उन्नत भक्तानां प्रत्यक्षितः | तेन सर्व विचारं अभ्रवीत् | परम् ते अतिविनयेन श्रीकृष्ण चिकित्सां तस्यां पादौ रजस् अर्पनार्थं पृष्ठः परम् ते सर्वान् तिरस्कृतः|

एतत् विचारः अपि एकः प्रकार अहंकारः | “अहं असभ्य, नीच, लघु, व्यर्थः, दारिद्रः, पापिन् च ऊनक” इति विचारमपि अहंकारबद्दः | यदा श्रेष्ठः या नीच विचारः न भवति तेन अहंकारं नवसति |

न कश्चित् तेन नाथायां चिकित्सेन अर्पनार्थं सिद्धः | परम् नारद मुनि भग्नमनसे रोगशय्या कक्ष्यां प्रत्यागतः | तस्मात् श्री कृष्णः तेन पृष्ठः “त्वं वृन्दावनं गत्वा गोपियां पृष्ठः?” एतत् श्रुत्वा सर्वे राजगृह राज्ञीः हसितवान् च नारद मुनि पृष्ठः “गोपीयां कश्चित् भक्तिं विचार जानन्ति” इति | परम् मुनि ततस् वृन्दावन आगतः |  यावत् तेन प्रियनाथस्य विचारं ज्ञात्वा अति दुखिताः च तस्यां धूलिं नाथस्य वैद्यां श्रुत्वा तत् क्षणं तस्यां पादायां धूलिं नारद मुनिं हस्तौ समर्पिताः |

Gopis with krishna dance

यावत् नारद मुनि द्वारका प्रत्यागतः, तावत् नाथस्य शिरोवेदना सर्वे गतः | एतत् सर्वे पञ्च दिवसे अहंकारं स्वदोशप्रसङ्ग प्रदर्शनार्थ विरचित नाटकानि | च सर्वे प्रभो आदेशः अप्रतिवादेन परिपालनार्तुं प्रदर्शितः |

कलिका

यः निस्स्वर्थ कर्मान् विरचयति, ते अहंकारेण मुक्तितवान् | अस्मान् सत् कर्मान् वशीकरण अवश्यं, परम् तेन प्रतिफलं न किञ्चित् | सत्कर्मान् परिपालनार्थुं अस्मान् धर्मः | यावत् स्वच्छ हृदयेन अस्मान् यच्छ्श्रेष्टः योग्यताशक्तिः कार्यतः तावत् अहंकारः त्यजति च ब्रह्मज्ञे उद्दरते |

अनुवादित मूलं http://saibalsanskaar.wordpress.com

श्रीप्रिया श्रीधर

 

 

ख्रीष्ट प्रतिरूपः प्रयत्नं कुर्यात् – एकः ज्येष्ठ भ्रातां उपहारः

christmas-tree-inside-view-shopping-mall-

मूल्यः : कर्थौय, अर्थना

उपमूल्य : धर्मं चर

ख्रीष्टस्य जनन ऋतु आगतः | नव वर्षे जरोन् च तस्य षष्ट्या: अनुज भ्रातः पार्कर् नामः अति उत्साहेन अभवत् |  द्वौ, तस्याः नगरे, एकः विशेष भक्ष्यापण पठन प्रतियोजनेन भागं प्रविष्टः | प्रतियोजनेन नियमाः

  • यः द्वि छात्रौ अतिपुस्तकां पठतः, तेन एकः नव द्विचक्रवाहन संमानिताः |
  • अथः एकैक पुस्तक पठन पश्चात् तेन गुरुः च मातापितरौ हस्थाक्षरः अवश्यं |
  • द्वि द्विचक्र वाहन प्रतियोगेन विनियोगितौ | एकः एकेन-त्रिणी कक्ष्यां बालक-बलकीणां अभवत्च द्वितीयः चत्वारि-षष्ट्याः कक्ष्यां बालक-बालकीणां प्रतियोगेन सामर्थः |

पार्कर् अति उत्साहेन अभवत् अतः प्रतियोजन मूले तेन एकः द्विचक्र वाहनं लभ्यतः | ते तस्य भ्राता तस्याः नव धूम्रवर्ण दश वेग द्विचक्र वहते दृष्ट्वा श्रान्त अभवत् | ते अङ्गन विपणन व्यापृतेन संपादितः |  पुस्तक पठनेन तस्याः एकः नव द्विचक्र वाहने  लब्द्वा अति सुन्दर विचारः इति चिन्थित्वाred cycle पुस्तकाः वेघेन पठथ: | ते कुथूहल जॉर्ज, हरि अंडा च माम्सः, पिङ्गल अच्छभल्ल इति बहु पुस्तकान् पठितवान् | तदापि तेन कक्ष्याः बालकान् तेनापि समायोग पुस्तकान् पठितवान् |

तावत्, जरोन् प्रतियोजन विषयम् न उत्साहं अभवत् | यावत् ते भक्ष्यापण गत्वा, दीर्घ सूची ग्राहक पुस्तक पट्टि च कतिचित् पुस्तकान् पठयताः पठित्वा तस्याः भ्रातरस्य प्रत्योजनेन सफलता लघु अभवत् दृष्टाः जरोन् |

तदापि ते ख्रीष्ट ऋतु मूल्य संयोजित्वा  दानस्य संतोषः जानयित्वा, सः पर्केर्यां कारयितुं इच्छाः | ते तस्याः पुस्तकालाय पत्र लब्ध्वा पुस्तकालया आगतः | सः सदा पठित्वा, एकः दिवसे अष्ट घण्टाः मग्नः अभवत् |  रोमहर्षित उपहार छिन्थित्वा उत्सुखेन चलितः |

mother and son view cycle

अंतिम पट्टि दिवसे आगतः | जरोन् तस्य माता समेथ भक्ष्यापण आगतः च तस्यां पट्टि निविष्टः| पश्चात् सः पुरस्कार विजयिन् प्रदर्शक द्विचक्र यन्त्रं पनितः |

एतत् सर्वं आपण प्रबन्धक दृष्ट्वा हस्र मुखेन पृष्टः”यदि तव प्रतियोगितां विजयतः तस्मात् त्वं र

blue cycle

क्त वर्ण एकविंशति अंगुलं अतः महत्तर पुरस्कारः इचाम:, भवान् ?” इति |

जरोन् उद्वीक्षित मुखेन अतितृण्नेन अभवत् “न भोः! अहं एतत् बाल परिमाण समं क्रेतुं इच्छामि”|

“परम् एतत् द्विचक्रिकां यन्त्रं भवान् ह्रस्व भवति” इति प्रबन्धकः प्रत्यवदत् |

“न स्वामिन् – अहं अस्मान् कनिष्ठ भ्रातायां जयिष्यामि” इति |

तत् पुरुषः आश्चर्येन मातृम् निवेशित्वा भ्रूयतः “एतत् कथा इदं वर्षस्य श्रेष्ठः अहं श्रुतवान् !”|

जरोन् माता न जानन्ति, तस्यां भ्रातर कारणं सः कठिण श्रमं कुर्यात् |   सा जरोन् गर्वेण च अभिमानेन दृष्ट्वा आलिङ्गित्वा, प्रत्योगित परिणामं कान्क्षित्वा गृहे पुरं गतः |

अन्ते भोः दूरवाणी आह्वान आगतः | द्विसहस्रसाशीति पुस्तकां पटित्वा जेरोन् प्रत्योगं जीतः !  तेन मातापितरौ सहायेन  तस्यां मातामहिं अधोगृह पुरस्कारं वृणितः | सः ख्रीष्ट जनन दिवसां गृद्धित्वा प्रतीक्षितवान् !

ख्रीष्ट जनन पूर्व दिवसे, गृह परिवार सर्वे मातामहिं गृहे संध्याकाले संम्मिलिताः | माता, दिव्य पिता भू लोकां तस्यां पुत्र जीसुस् ख्रीष्ट कथां भ्रूयात् | पश्चात् सा एकः अग्रजः भ्रातरस्य च तस्यां अनुज भ्रातरं प्रेम कथा वर्णितः |  भ्रातरस्य त्याग गुण प्रशंसित्वा एकः भ्रातरः द्विसहस्रसाशीति पटित्वा तस्यां अनुजेन एकः द्विचक्रवाहन जीयतः कथां अभ्रवीत् |

“अहं ज्ञातवान्, मम भ्राता अस्मान् एतत् कुर्यात्” इति पार्कर अभ्रवीत |

एतत् श्रुन्यात् जेरोन् पार्श्वे कक्षां गत्वा मातमहि तत् कक्षां चलितः | सः अतिवेघेन द्विचक्रवाहनां चलित्वा पर्कर्यां उपरि चलति | द्वौ संतोषेन द्विचक्र वाहनं आलिङ्गितः |

कलिका

सर्वे पुरुषाः स्नेह भावेन च रक्षा भावेन अनुसरणेन उत्तमः गुणाः | कुटुम्बेन प्रारंभित्वा मातापितरौ, जामयः, मातामह च प्रतिवासिन् वितनोतित्वा च यः एतत् भावं अर्हति | ज्येष्ठः भ्रातरस्य कर्तौयः अगरजान् स्नेहेन रक्षणार्थं च कनिष्ठः भ्रातरस्य गुरुजन मर्याधां च प्रेम आदरित्वा प्रतिअनुसरणां कर्तोयेन पश्चात् सर्वान् मुदितः|

http://saibalsanskaar.wordpress.com

लिखिता  श्रीप्रिया श्रीधर

Christmastree

देवा न त्यजनेन एकः उत्तमः विषयः दीयते

 

The-bamboo-tree

 

 

                 

         

मूल्य : सद्वयवहारः, धर्म

उपमूल्य : विश्वासः, दृढत्व

एकः दिवसे अहं त्यजनार्तुं निश्चितः…… | मम उद्योगं, संबन्धान्, मानसत्वा ……  च जीवनमपि सर्वे त्यजनार्थं निश्चयितः |

वनखण्ड गत्वा भगवान् समेथ एकः अन्तिम संभाशनार्थं अहं गच्छति स्म |

“भगवान्” अहं ब्रूयात् “नत्यजत्वेन एकः निपुण कारणं दीयते” इति |  तेन उत्तरं श्रुन्वा अहं आश्चर्यितः |

“किञ्चित् पश्यन्तु” इति देवा अभ्रवीत् |  “दृष्यतः शम्बरी च वेणु सस्यौ ?”

“हां अहं दृष्यतः” इति अहं प्रत्यवदत् |

bambooand fern

“यदा अहं शम्बरी च वेणु बीजं संरोपितः, अहं अतिनिपुणेन रक्षामः| तेन योग्य प्रकाश जलमपि दीयात् | शम्बरी अति वेगेन भूम्ना उद्भवति | तेन हरि वर्णं सर्वं भूमिं व्यापयति | अन्यता वेणु भीजेन किमपि न उध्भवति |  परन्तु अहं वेनुभीजेन न त्यजतः” इति |

द्वितीय वर्षे शम्बरी अति उल्लासित्वा उद्भवति |  परम् वेणु भीजेन किमपि वित्यासः सन्तु | पश्चादपि अहं वेनुभीजेन नत्यजतः |

“तृतीय वर्षामपि वेणु भीजेन न वृद्दिः सन्तः | यदि क्रमेण त्रयि च चत्वारि वर्षाः अभवत् | तदापि अहं वेनुभीजेन नत्यजतः” |bamboo sprout

 

“तस्माद् पन्चावर्षे एकः लघु शलाका वेणु भीजेन भूम्ना उद्दितः |  शम्बरी उपमेयन ते प्रदुस्लघु च अनर्थकः भवति” |

“षष्ट्याः मासे पश्चात्,  वेणु मंजरी १०० रज्जु उन्नत अभ्युदितः | ते पञ्च वर्षे मूलं उध्भवेन कारयितः | तत् कारणं मूले तेन दृढनार्थं अवश्य सामग्रीः परितिष्टतः | अहं अस्मान् सृष्ट्यां

“ त्वं जानन्ति, बालक एतत् समये भवान् स्फुरितवान् | त्वमपि वेणु बीज समानं तरुमूलानि दृढत्वेन वसति | अहं वेणु सस्यां नत्यजेत् नापि अहं भवान् नत्यजति |  सदा अन्य पुरुषेण स्वयं न तोलतः” इति ते अभ्रवीत् | वेणु सस्य वेत्यासः चेतति परन्तु शम्बरी सस्यापि अन्य चेतति |  परम् ते द्वौ काननं मिलनेन अति सुन्दरः भवेत् | तव समयम् अनन्तरं आगतः” इति देवा अभ्रवीत् “त्वमपि अति उन्नत स्थानं परिवर्तते ” इति |

“कतिक उच्चकैः अहं उदयामः?” अहं पृष्टतः |

“वेणु कतिक उच्चकैः उद्यतः?” इति ते प्रतिपृष्टतः |

“यथा शक्तिः ते उच्चकैः?” इति अहं प्रतिपृष्टतः |

“अवश्यं” ते अभ्रवीत् | “तव अतिउच्चकैः उदयित्वा अस्माकं कीर्थी दीयते” |

अहं दृढ सङ्कल्पेन देवा कथमपि अस्मान् न त्यजते इति विश्वासेन वनं परिशिष्टः |  मम जीवनचक्रस्य एकः देनेऽपि न पश्चातापः |

संयच्दिवासे अस्मान् संतुष्टः लब्यतः | प्रतिकूलदिवस्यां अस्मान् अनुभवः लब्यतः | द्वो अपि जीवनस्य सागरात् मूल्यः |

कलिका

अस्माकं कर्तव्य अनुष्ठ्यित्वा, तत् सर्वे देवान् शरनार्पनं परिपालनं |  अस्मान् अवश्यं दृड संकल्पेन कर्मक कर्मन् च परिपालितः | श्रेष्ठताः दीयत्व न त्यजेत् |श्रद्धा चेतति तस्मात् सफलता निश्चयः | सदा स्मरणं कुर्यात् – सर्वे  जनान् भिन्न लक्ष्यं भवते | तत् लक्ष्यं प्राप्नार्थं प्रयास्यति | परस्पर तुलन त्यजित्वा अस्मान् वैयक्तिक आदर्श निर्मिमिते च अस्मान् सततं प्रवृद्धिकरणेन अस्मान् लक्ष्यं च उद्देशः या कारणं चेतति |

Inspirational-never give up-persistence

 

 

 

 

प्रक्षालन अवश्यः

मूल्य – आशावादिन्dancing-in-the-rain-rain-dance

उपमूल्य – सत्य

एकः अष्ठवर्षे बालिका तस्य मातृ समेथ आपणार्थं वाल् मार्ट गच्छति स्म |  एतत् बालिका अति सुन्दर, रक्त केशाः च निष्कपटता मुखेन दृष्यति स्म |  व्हारस्थाने बहीः अतिवर्षेत् |   एतस्मिन् वर्षा समभिनिःसृतेन हरणी उपरि प्रवाह्यति | यद्यापि वर्षा वक्त्र मूलं प्रवाहेन अग्रे समये कारणं, सा अतिश्रम्येन भूमिः वेगस्पर्षनार्थं प्रवाहितवान् | वयं सर्वे जनाः  वर्षाकारणं वितानाय अधः, वाल् मार्ट द्वार अन्तः या समीपे तिष्ठाः | सर्वे अल्पः क्षणं प्रतीक्ष्यते, परं येन परोज्जागर कारणं जनान् प्रकृति तेन त्वारदिवसे अत्यवस्थाः |

अहं सदा वर्षा दृश्य अति मूर्छिताः |  तेन द्वनि च दृश्य यथा स्वर्गेन भूम्ना पुरीष च रजसान् स्वर्गेण प्रक्षालयतः इति  अहं चिन्तिताः |  तोयक्रीडा च तोयधावनं स्मृतिमन्तु बाल्यक्रीडा सर्वे मम चिन्ताक्रान्तता दिवसे आवर्षा स्वागतः | बालिकां लघु द्वनी अतिमधुर भवति | समस्थ बहुजनसमूह समाधिनिशब्दः समये सा अभ्रवीत “माता आवां वर्षां धावनेन वियते” इति |

किं? ” इति माता पृष्टः |happy-asian-little-child-in rain

“आवां वर्षां धावनेन वियते” इति पुनरुक्तः |

“न मकरन्द, वयं वर्षामन्दनार्थं प्रतीक्षयेत्” इति माता प्रतिरुक्तः |

एकः नेमिषे प्रतीक्षित्वा बालिका प्रतिरुक्तः “माता आवां वर्षं धावनेन वियाति” इति |

“न मकरन्द एतत् अनुष्ठानेन वयं प्लाविताः” इति माता प्रत्यवदत् |

“न वयं प्लावितः माता | प्रभात काले भवान् विपर्याय ऊक्तः” इति बालिका मातुः बाहुं आकर्षशयित्वा भ्रूयात् | आश्चर्येन पृष्टः माता “अद्यः प्रभाते ? कथमहं उक्तवान् वर्षान् वियातेन धवनार्थं न शोचति?”

“माता ! स्मरणं कुर्यात् ? पिता समेथ संभाषणेन कर्कटरोग विषय विचार समये चर्चयित्वा भवान् भ्रूयात् – यद्यपि देवता: अनुग्रहेण वियाते तथापि वयं किञ्चिदपिविषयां वियामतः!”  इति बालिका अभ्रवीत् |

rainy day in a mallइदं विचारं समस्थ मण्डल श्रुण्व स्तगितः च म्रुत्युमौन पालिताः | वर्षा शब्द विना अशब्दः सन्ति अहं शपयन्तु | वयं शान्त्येन यथा स्थित्वा निर्वचनं पालयित्वा वीथीषु शिष्टः |

माता स्तगित्वा कथं उक्तामः इति चिनन्तिताः | कतिचन इदं विचारे उद्दहासे कुर्यात् या तर्जयेत् मन्दकारणं | किन्तु तत्क्षणं दृडोक्तेन एकः बालिकाया मनस्यं कीलयति | बाल्यवयस्य समये ते निर्दोषे सन्ति विश्वास बीज सस्यवापेन, ते उन्माद श्रद्धा विफलिताः |

इदं विचारं चिन्तित्वा ब्रूयात् “मकरन्द, तव विचार अत्यन्त उचित अभवत् | आवां वर्षं धावनं वियाते | अकस्मात् आवां प्लापिताः तस्मात् तेन अहं प्रक्षाल्यते” इति | ते वर्षां वियते | यः स्थित्वा जनाः आवां आनन्देन वियतः दृष्यतः, हस्र च हसन्या तेन कारयानां समीप पल्वल वियते | तेनाsपि व्युत्तः |happy-people mother n daugher in rain

 

तेन परिपालय स्वल्प रतित च विहसित बालाः तेन कारयान समीपे गतः |  बालिका ब्रूयात् “अहमपि  वर्षं वियते, धावते, व्युत्तः च प्रक्षालयेत् |

कलिका

यः वार्थं वदन्ति तेन विश्वासं कुर्यात् | तत् वार्थाः आचरणेन सार्वानि स्थितिः परिपालयेत् | यदा अहं  परिपालनेन विश्वास बद्धः , तदनुसारेण सर्वे सज्जनाः विश्वास प्रत्यायितः | ते अपि विश्वासयोग्या भवति |

परोपदेशे पाण्डित्यं सर्वेषां सुकरं नृणाम् |

धर्मे स्वीयमनुष्ठानं सस्यचित्तु महात्मनः ||

लिखिता

श्रीप्रिया श्रीधर

Courtesy:http://moralsandethics.wordpress.com/2008/09/01/need-washing-2/